Το κολοβακτήριο και πιο επιστημονικά Escherichia coli που συνήθως συντομεύεται σε E. coli, πρόκειται για ένα είδος βακτηρίου (1) που εμφανίζεται σε διαφορετικούς τύπους (στελέχη, strains) που το καθένα διαφέρει από το άλλο ως προς ένα μικρό μέρος του γονιδιώματος του, δηλαδή του DNA.
Το E. coli είναι το βακτήριο που οι επιστήμονες γνωρίζουν πολύ καλύτερα απ’ όλα τα’ άλλα, αφού έχει χρησιμοποιηθεί ως πρότυπος οργανισμός ενώ είναι ο πρώτος οργανισμός του οποίου αναλύθηκε το γονιδίωμα το 1997.
Όλα τα στελέχη έχουν κοινό χαρακτηριστικό ότι αναπτύσσονται φυσιολογικά στο παχύ έντερο των θερμόαιμων ζώων ένα από τα οποία είναι και ο άνθρωπος. Το παχύ έντερο επιστημονικά αναφέρεται ως κόλον και από αυτό προκύπτει και το όνομά του και δεν πρόκειται για βρισιά όπως π.χ. κ...…οπαιδο.
Το βακτήριο αυτό όταν περιορίζεται η παρουσία του στο παχύ έντερο, όχι μόνο δεν είναι βλαβερό αλλά τουναντίον μας ωφελεί εφόσον μας παρέχει βιταμίνη Κ ενώ παράλληλα εμποδίζει την ανάπτυξη άλλων βλαβερών μικροοργανισμών λόγω του ανταγωνισμού με αυτά. Με διάφορους όμως φυσικούς τρόπους το βακτήριο έχει μεταλλαχθεί, όπως άλλωστε συμβαίνει σε όλους τους ζωντανούς οργανισμούς. Πολλές φορές όμως αυτές οι μεταλλάξεις μπορεί να οφείλονται και στη φυσική τάση των οργανισμών να γίνονται ανθεκτικοί σε διάφορους παράγοντες, ένας από τους οποίους είναι και η, πολλές φορές, αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών.
Δυστυχώς όμως, όπως συνήθως γίνεται σε τέτοιου είδους θέματα, η πληροφόρηση του κοινού γίνεται από τα ΜΜΕ όπου ο δημοσιογράφος πρέπει να φανεί ότι γνωρίζει το θέμα ακόμα καλύτερα και από τον ειδικό, από το οποίο παίρνει τη συνέντευξη.
Έτσι η φουκαριάρα η δημοσιογράφος, το κολοβακτήριο, ιό το ανέβαζε ιό το κατέβαζε, ενώ κάποια στιγμή στην αμηχανία της το είπε και βακτήριο. Ο εκπρόσωπος όμως του ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ. (ελπίζω να μην ήταν γιατρός) μάλλον θα πρέπει να στρωθεί να διαβάσει αφού όπως είπε, το βακτήριο αυτό μπορεί να μεταδοθεί με τα υγρά του σώματος όπως ο ιδρώτας και το σάλιο. Αν και έχω πρόσβαση, λόγω ιδιότητας, σε σχεδόν όλες τις επιστημονικές βάσεις δεδομένων (ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες) τέτοια πληροφορία δεν βρήκα. Το E. coli, για να βρεθεί στον ιδρώτα ή το σάλιο θα πρέπει να είμαστε ποοοολύ βρώμικοι τόσο που να μη μας πλησιάζει άνθρωπος, δηλαδή να έχουμε πασαλειφτεί με ακαθαρσίες!
Πολλοί ειδικοί μίλησαν στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο για το θέμα, εγώ όμως δεν άκουσα από κανένα να εξηγεί τι δουλειά έχουν αυτά τα βακτήρια με τα λαχανικά αφού συνεχώς αναφέρεται ότι βρέθηκαν πολλά από αυτά μολυσμένα, ενώ πρόσφατα αναφέρθηκαν και μολυσμένοι σπόροι (σπέρματα) από τριγονέλλα (2) (Trigonella foenum-graecum).
Από τη στιγμή που εμφανίστηκε η πρόσφατη ασθένεια, που πιστεύω ότι χρησιμοποιήθηκε, ή τουλάχιστο έγινε προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί και για πολιτικοοικονομικούς λόγους, μεταξύ των «αγαπημένων» μεταξύ τους χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όλα τα επιστημονικά εργαστήρια άρχισαν να ελέγχουν όλα τα τρόφιμα για την παρουσία των βακτηρίων. Το αποτέλεσμα είναι ότι το βρήκαν σε πολλά και θα το βρουν σε ακόμα περισσότερα.
Αυτό που δεν άκουσα πουθενά να αναφέρεται είναι ότι τα συγκεκριμένα βακτήρια, όλων των στελεχών, δεν αναπτύσσονται ούτε μέσα αλλά ούτε επάνω στα φυτά. Τα βακτήρια απλά προσκολλώνται στις ρίζες των φυτών από την κοπριά που έχει χρησιμοποιηθεί ή από τα φύλλα στα οποία έχει πέσει κοπριά που εξηγώ παρακάτω.
Το ερώτημα είναι πως βρέθηκαν τα κολοβακτήρια στα λαχανικά αλλά και σε άλλα τρόφιμα. Η εξήγηση είναι νομίζω απλή ενώ δεν με εκπλήσσει καθόλου το ότι στην Ελλάδα δεν υπήρξαν κρούσματα.
Για βρεθεί αυτό το βακτήριο στο πιάτο μας υπάρχουν δυο δρόμοι.
• Ο ένας είναι η επεξεργασία τροφίμων από κάποιον που δεν έπλυνε τα χέρια του αφού πήγε στην τουαλέτα, κάτι που μπορεί να συμβεί σε ένα εστιατόριο ή σε μια βιοτεχνία επεξεργασίας ή συσκευασίας τροφίμων.
• Ο άλλος είναι με την κοπριά. Σε πολλές χώρες του κόσμου η κοπριά δεν ρίχνεται στο έδαφος, αλλά αφού αυτή χωνευτεί, διασπείρεται με μηχάνημα ακόμα και επάνω στα φυτά. Επομένως αν τα φυτά συλλεχτούν πριν να ρίξει μια καλή βροχή επόμενο είναι τα βακτήρια να φτάσουν στο πιάτο μας. Αρκετές όμως φορές χρησιμοποιείται και ακόμα νωπή κοπριά.
Η καλά χωνεμένη κοπριά είναι σχεδόν πάντα απαλλαγμένη από παθογόνους μικροοργανισμούς, αντίθετα η χρήση μη χωνεμένης κοπριάς, εκτός από κολοβακτήρια, περιέχει ακόμα σαλμονέλα και παρασιτικά σκουλήκια.
Πιστεύω ότι η αύξηση των περιστατικών οφείλεται στη μεγαλύτερη ζήτηση βιολογικών προϊόντων στα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιείται κοπριά ενώ πολλοί πιστεύουν ότι επειδή δεν έχουν χρησιμοποιηθεί χημικά λιπάσματα και ζιζανιοκτόνα ή εντομοκτόνα μπορούν να τα φάνε απευθείας από τη συσκευασία χωρίς να τα πλύνουν. Ελέγχει κανένας αν οι υπάλληλοι που τα συσκευάζουν πλένουν τα χέρια τους μετά την τουαλέτα;
Στη χώρα μας τα περιστατικά είναι ελάχιστα και αυτό γιατί οι Έλληνες, τα τρόφιμα τα πλένουν πάντα.
Όσο για τους Γερμανούς, χωρίς να θέλω να γενικέψω, αυτούς που γνωρίζω αν και οι ίδιοι είναι καθαροί, τα φρούτα και τα λαχανικά δεν τα πλένουν, παρά μόνο τα σκουπίζουν.
Αν όμως σταθούμε για λίγο έξω από την πόρτα μιας δημόσιας τουαλέτας όπως για παράδειγμα ενός σουπερμάρκετ, ελάχιστοι είναι αυτοί που πλένουν τα χέρια τους βγαίνοντας και μετά τους βλέπεις να διαλέγουν ντομάτες!
Μια άλλη πηγή μόλυνσης είναι και ορισμένα μπαχαρικά εισαγωγής με πρωταγωνίστρια τη ρίγανη όπου ένας έλεγχος που έκανα προσωπικά με τη συνεργασία φοιτητών μου σε επίπεδο Πτυχιακήε Εργασίας, έδειξε την παρουσία ακαθαρσιών ενώ την ίδια εποχή (2002) το FDA (Food and Drug Administration, κάτι σαν τον δικό μας ΕΦΕΤ) είχε απαγορεύσει γι’ αυτό το λόγο την εισαγωγή ρίγανης από ορισμένους προμηθευτές κυρίως της Αιγύπτου και αν θυμάμαι καλά και του Ισραήλ στην οποία είχε ανιχνευθεί σαλμονέλα, ακαθαρσίες και τρίχες τρωκτικών.
Ευτυχώς όμως τα αιθέρια έλαια της ρίγανης καταστρέφουν τη σαλμονέλα. Πάντως, έτσι κι αλλιώς, εγώ τη ρίγανή μου θα την προτιμούσα χωρίς ακαθαρσίες και γι’ αυτό την προμηθεύομαι άτριφτη σε ματσάκι ή την καλλιεργώ σε μια γλάστρα.
(1) χρησιμοποιείται ο όρος βακτήριο και όχι βακτηρίδιο αφού πρόκειται για απόδοση στα Ελληνικά του Ελληνογενούς Λατινικού όρου bacterium που προέρχεται από τη λέξη βακτηρία που σημαίνει μπαστούνι.
(2)Τα φύλλα και κυρίως τα σπέρματα του φυτού τριγονέλλα ή μοσχοσίταρο αποτελούν το κύριο συστατικό της πάστας μπαχαρικών (τσιμένι) με την οποία καλύπτεται ο παστουρμάς, ενώ είναι ένα από το συστατικά του μίγματος μπαχαρικών γνωστό ως «κάρυ».
